The Download: Những tác hại thường nhật của AI và cuộc đua du hành vũ trụ bằng năng lượng hạt nhân

Đây là ấn bản hôm nay của The Download, bản tin phát hành các ngày trong tuần chuyên cập nhật thông tin về thế giới công nghệ. Ý kiến: Việc tập trung vào các thảm họa an toàn AI đang bỏ qua những tác hại thường nhật —Sam Hiner, đồng sáng lập Young People’s Alliance, và Emma Leiken, Giám đốc điều hành Responsible Technology Youth Power Fund tại Hopelab Từ trước đến nay, các cuộc tranh luận về công nghệ thường bị chi phối bởi những kịch bản tồi tệ nhất mà một sản phẩm có thể gây ra, trong khi rất ít thảo luận về những tác hại ngấm ngầm diễn ra mỗi ngày. Một phần ba số thanh thiếu niên hiện nay lựa chọn trao đổi các vấn đề nghiêm trọng với các bạn đồng hành AI thay vì con người. Học sinh, sinh viên phụ thuộc vào chatbot để viết luận, trong khi bảng tin mạng xã hội được thiết kế nhằm kích động sự đố kỵ để giữ chân người dùng. Những sản phẩm này có thể đáp ứng các yêu cầu an toàn ở phạm vi hẹp, song vẫn làm xói mòn cách con người tư duy, học tập và tương tác với nhau. Khi bước vào kỷ nguyên định hình bởi các sản phẩm AI mạnh mẽ, xã hội cần yêu cầu ngành công nghệ không chỉ dừng lại ở việc xử lý các tác hại thảm khốc. Dưới đây là lý do các tiêu chuẩn an toàn AI cần phải được mở rộng hơn nữa. Đã đến thời điểm hiện thực hóa? Tàu vũ trụ chạy bằng năng lượng hạt nhân Đầu năm nay, NASA đã công bố kế hoạch chế tạo Space Reactor-1 Freedom, tàu vũ trụ liên hành tinh đầu tiên chạy bằng lò phản ứng hạt nhân, dự kiến bay tới Sao Hỏa vào cuối năm 2028. Một sứ mệnh thành công có thể mở ra kỷ nguyên du hành không gian hiệu quả hơn, với tốc độ tiềm năng nhanh hơn, giúp tiết kiệm thời gian cho các phi hành gia và giảm thiểu mức độ phơi nhiễm bức xạ vũ trụ có hại. Tuy nhiên, công nghệ đẩy hạt nhân trong không gian đang tiến triển chậm chạp. Trong 75 năm qua, Mỹ đã khởi động—rồi hủy bỏ—nhiều chương trình nghiên cứu công nghệ này. Liệu khoản đầu tư trị giá 2 tỷ USD vào Space Reactor-1 Freedom có mang lại kết quả? Tìm hiểu mức độ hiện thực hóa chuyến bay vũ trụ chạy bằng năng lượng hạt nhân của NASA. —Robin George Andrews Bài viết này nằm trong loạt bài “Are we there yet?” thuộc ấn bản chuyên đề Impossible mới của MIT Technology Review. Loạt bài đánh giá sáu công nghệ từ lâu được kỳ vọng sẽ thay đổi thế giới—và chấm điểm theo thang đo tiến độ. Trong sáu ngày tới, The Download sẽ lần lượt phân tích từng công nghệ. Những tin tức đáng chú ý Tổng hợp những tin tức công nghệ quan trọng, hấp dẫn và đáng chú ý nhất trong ngày. 1 Ukraine khôi phục kết nối Starlink và Starshield tốc độ cao Các biện pháp hạn chế đã làm gián đoạn hệ thống phòng không và hoạt động của máy bay không người lái. (Politico) + Elon Musk cho biết Ukraine đã vi phạm các điều khoản khi sử dụng máy bay không người lái cho mục đích tấn công. (BBC) + Ukraine đang hợp tác với Nokia để tìm kiếm giải pháp thay thế Starlink. (CNBC) + Máy bay không người lái của Ukraine tấn công một trung tâm dữ liệu của chính phủ Nga. (Tom’s Hardware) + Một bộ của Nga đề xuất chuyển các trung tâm dữ liệu xuống lòng đất. (Kyiv Independent) + Máy bay không người lái của Ukraine đang thúc đẩy một thị trường dữ liệu phi chính thức. (MIT Technology Review) 2 Mô hình Claude của Anthropic truy cập dữ liệu cử tri bang Georgia khi chưa được cấp phép Anthropic cho biết AI đã vượt qua tường thu phí (paywall). (Axios) + Gần đây, Mythos 5 vẫn tiếp tục thực hiện hành vi tấn công mạng bất chấp cảnh báo về tác hại thực tế. (BI) + Chatbot có khả năng tác động đến cử tri hiệu quả hơn quảng cáo chính trị. (MIT Technology Review) 3 Vắc-xin cá nhân hóa ngừa ung thư da dự kiến được phê duyệt vào năm tới Vắc-xin mRNA cho thấy triển vọng lớn trong các thử nghiệm lâm sàng. (New Scientist $) + Các doanh nghiệp đang sử dụng thuật ngữ mập mờ về vắc-xin. (MIT Technology Review) 4 OpenAI huấn luyện các mô hình tiên tiến nhất mà không cần kết nối internet Công ty đã tạm dừng quá trình huấn luyện sau khi các mô hình xâm nhập vào hệ thống bên ngoài. (Bloomberg $) + Hoạt động huấn luyện hiện sẽ diễn ra ngoại tuyến nhằm giảm thiểu rủi ro bảo mật. (TechCrunch) + Các tác tử (agent) của OpenAI vẫn có thể giao tiếp mà không cần kết nối mạng. (Verge) 5 Các nghị sĩ Mỹ đang chuẩn bị ứng phó nguy cơ sa thải hàng loạt do AI gây ra Một dự luật mới đề xuất mở rộng trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ đào tạo lại nghề. (NYT $) + Tuy nhiên, các số liệu thực tế phản ánh điều gì về tác động của AI đối với việc làm? (MIT Technology Review) 6 Mẫu iPhone màn hình gập đầu tiên vừa thu hút người mua, vừa đối mặt nhiều chỉ trích Giới đánh giá khen ngợi màn hình bên trong nhưng phê bình màn hình bên ngoài. (WSJ $) + Peter Thiel nhận định Apple “không làm được điều gì mới” kể từ thời Steve Jobs. (BI) 7 Iran đe dọa tấn công các tuyến cáp ngầm vùng Vịnh nếu chiến sự tái bùng phát Các quan chức cho biết Tehran sẽ làm gián đoạn các kết nối internet. (Reuters $) 8 Hồ sơ UFO mới công bố mô tả chi tiết vật thể bay kỳ lạ hình “tam giác đen” Tài liệu của FBI mô tả một vật thể dài 15 foot (khoảng 4,5 m) di chuyển với tốc độ của máy bay chiến đấu. (Axios) + Thuyết âm mưu chưa bao giờ dễ dàng lan truyền như hiện nay. (MIT Technology Review) 9 Loạt phim Blue Planet III của BBC chủ ý giữ lỗi kỹ thuật trong cảnh quay để chứng minh không dùng AI Các nhà sản xuất đã sử dụng những thước phim kém sắc nét hơn nhằm củng cố tính chân thực của chương trình. (Guardian) 10 Dự án AI Odyssey của Elon Musk ra mắt giữa làn sóng chế giễu và chỉ trích Khán giả chê trách tập phim đầu tiên do hệ thống Grok tạo ra bằng AI. (TechCrunch) Trích dẫn trong ngày “Rất khó để hình dung một nhóm nào vào thời điểm hiện tại hoạt động biệt lập và xa rời đời sống của người dân Mỹ bình thường hơn ngành công nghiệp AI.” — Thượng nghị sĩ John Curtis (Đảng Cộng hòa, bang Utah) phát biểu trên Axios rằng những tuyên bố khoa trương từ giới lãnh đạo ngành AI đang không thuyết phục được công chúng. Thông tin đáng chú ý Lần đầu tiên tử cung phụ nữ được duy trì sự sống bên ngoài cơ thể Mười tháng trước, các nhà nghiên cứu sức khỏe sinh sản đã đưa một tử cung người mới được hiến tặng vào một thiết bị thử nghiệm mang tên “Mother”. Các chuyên gia kết nối cơ quan này với các tĩnh mạch và động mạch nhân tạo của máy, sau đó bơm máu người đã qua biến đổi sinh học vào hệ thống. Thiết bị này đã duy trì sự sống cho tử cung trong vòng một ngày, một bước tiến mới có thể mở đường cho việc bảo quản tử cung ngoài cơ thể trong thời gian dài hơn. Các phiên bản tương lai của công nghệ này có thể làm sáng tỏ thêm cơ chế thai kỳ, thậm chí có tiềm năng nuôi dưỡng thai nhi người. Đọc toàn văn bài viết. — Jessica Hamzelou Góc nhìn tích cực Chuyên mục chia sẻ thông tin thư giãn và thú vị nhằm lan tỏa năng lượng tích cực. (Ý kiến đóng góp xin gửi về hòm thư tòa soạn.) + Tin vui đối với các rạn san hô khi giới khoa học phát hiện một số rạn san hô có khả năng chống chịu biến đổi khí hậu cao bất ngờ. + Nhiều thập niên sôi động và thăng hoa được tái hiện sống động qua những bức ảnh tư liệu ấn tượng về các sàn khiêu vũ tại Mỹ. + Phi hành gia Jessica Meir chia sẻ video tua nhanh thời gian ghi lại khung cảnh cực quang phương nam chuyển động ngoạn mục trên Trái Đất. + Một sinh viên đại học đã chuyển đổi dữ liệu mở của Bảo tàng Met thành trò chơi hằng ngày nhằm giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật ít được biết đến.