Những tín hiệu phát ra trong màn đêm: AI dạng tác nhân tham gia tìm kiếm tín hiệu ngoài Trái đất

Nếu như các câu chuyện khoa học viễn tưởng thường mô tả con người sẽ tiếp xúc với sinh vật ngoài Trái Đất dưới hình dạng những “người tí hon màu xanh”, thì thực tế đáng chú ý hiện nay là: nỗ lực tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất đã có bước tiến lớn nhờ AI, và ngày càng tập trung vào việc các tác nhân AI do con người chế tạo dò tìm tín hiệu từ các tác nhân AI do các nền văn minh ngoài Trái Đất tạo ra. Một số nhà khoa học nhận định rằng, nếu các nền văn minh ngoài Trái Đất tồn tại, họ có thể có lịch sử lâu đời hơn nhân loại hàng tỷ năm. Những nền văn minh như vậy có thể đã phát triển các công nghệ vượt xa con người, bao gồm cả các dạng AI. Dự án Breakthrough Listen và Viện SETI đang đưa AI tác tử (agentic AI) vào công tác tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất hằng ngày. Tại Đài quan sát kính viễn vọng Allen ở miền bắc bang California, các tác nhân AI hiện có thể điều khiển thiết bị, tăng cường và hiệu chỉnh dữ liệu thu nhận, cũng như áp dụng các mô hình AI vào luồng dữ liệu truyền về — toàn bộ chỉ từ một yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên. Nền tảng NVIDIA Holoscan chịu trách nhiệm xử lý các luồng dữ liệu cảm biến khổng lồ, cung cấp dữ liệu theo thời gian thực để các tác nhân xử lý. Kết quả mang lại là một quy trình tìm kiếm nhanh hơn, linh hoạt hơn đối với các tín hiệu tiềm năng từ sự sống và công nghệ ngoài Trái Đất. “Khi các đài quan sát dựa trên AI tác tử mới vươn ra vũ trụ, những gì chúng tìm thấy có thể có nhiều điểm tương đồng với chính chúng hơn là với những con người đã tạo ra chúng”, ông Andrew Siemion, Trưởng nhóm nghiên cứu SETI theo chương trình Bernard M. Oliver tại Viện SETI kiêm Trưởng nhóm nghiên cứu của Breakthrough Listen, cho biết. “Nhưng đây không phải là điều đáng lo ngại, mà là một bước đột phá trong khả năng diễn dịch”. Xử lý hàng terabit mỗi giây ngay trong luồng truyền Các kính viễn vọng vô tuyến tạo ra khối lượng dữ liệu khổng lồ, đặt ra thách thức cho các nhà khoa học trong việc xác định các tín hiệu đáng chú ý ngay trong quá trình quan sát. Tại Đài quan sát kính viễn vọng Allen, DAQIRI — một thư viện thuộc nền tảng Holoscan — cho phép kính viễn vọng truyền hàng terabit dữ liệu cảm biến mỗi giây trực tiếp vào bộ nhớ GPU, giúp dữ liệu quan sát được xử lý ngay trong luồng truyền thay vì phải lưu đầy ổ cứng. CyberEther, một khung xử lý tín hiệu do Viện SETI phát triển, thực hiện các phép tính toán bằng cách sử dụng các thư viện NVIDIA CUDA-X, bao gồm cuFFT và cuBLAS. Nexus, một hệ thống điều phối đài quan sát dựa trên nền tảng web, đóng vai trò là khung vận hành cho các tác nhân. Hệ thống này cung cấp cho các tác nhân một nguồn dữ liệu chuẩn hóa duy nhất về trạng thái thiết bị, tài nguyên điện toán và các quy trình xử lý, đồng thời cho phép các nhà nghiên cứu giám sát tình trạng mất gói tin, đọc phổ đồ trực tiếp và viết lại các khối xử lý tín hiệu — tất cả đều thông qua câu lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên. Hệ thống có thể xử lý 2,4 terabit/giây trên các GPU NVIDIA RTX PRO 6000 Blackwell, với quá trình suy luận diễn ra tại chỗ, ngay cạnh thiết bị. Tổng thể hệ thống cho phép tác nhân AI điều khiển ăng-ten của kính viễn vọng, hiệu chuẩn và căn chỉnh thiết bị để thu được tín hiệu rõ ràng, phát hiện và khắc phục các lỗi dữ liệu, cũng như biểu diễn kết quả dưới dạng đồ thị. Các tác nhân này rút ngắn công việc vốn có thể khiến con người mất nhiều tuần hoặc nhiều năm xuống chỉ còn vài giờ. Hiện thực khoa học, không phải viễn tưởng Quy trình này đã chứng minh được tính hiệu quả khi lần đầu tiên ứng dụng AI để phát hiện một ẩn tinh (pulsar) theo thời gian thực tại Tinh vân Con Cua — một tàn tích sao quay nhanh và phát xung định kỳ như một ngọn hải đăng trong vũ trụ. Thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ đánh giá các mô hình mở, bao gồm NVIDIA Nemotron, cho các trường hợp mà tính cục bộ của dữ liệu và tốc độ phản hồi đóng vai trò then chốt, cũng như cho các đài quan sát có thể sẽ hoạt động độc lập ngoại tuyến ở nửa tối của Mặt Trăng trong tương lai. Tìm hiểu thêm về các giải pháp NVIDIA AI phục vụ khoa học.