Nhân viên Macmillan cho biết nhà xuất bản này từng tổ chức tiệc mừng cho một trợ lý AI tại nơi làm việc trước khi công cụ này bị khai tử

Adam Morgan Văn hóa Ngày 28/10/2026, 06:15 Nhân viên Macmillan cho biết nhà xuất bản từng tổ chức tiệc chào đón một trợ lý AI, trước khi công cụ này bị khai tử Các nhân viên chia sẻ với WIRED rằng NOA—viết tắt của “No Ordinary Assistant” (Trợ lý không bình thường)—hoạt động không hiệu quả. Nhiều tác giả có sách bán chạy cũng cho biết AI đang làm tổn hại mối quan hệ của họ với năm nhà xuất bản lớn nhất (Big Five). Ảnh minh họa: Jacqui VanLiew; Getty Images CommentLoader Lưu bài viếtLưu câu chuyện này CommentLoader Lưu bài viếtLưu câu chuyện này Vào một buổi sáng tháng 1/2024, khi nhân viên trụ sở Nhà xuất bản Macmillan tại khu Hạ Manhattan đến nơi làm việc, họ nhìn thấy những áp phích lạ dán trên tường chào mừng một nhân sự mới mang tên “NOA”. Theo nhiều nhân viên có mặt, phòng ăn tập thể được trang hoàng bằng bóng bay và biểu ngữ màu tím, cùng tên của NOA xếp bằng đèn phát sáng. Một đĩa đầy bánh doughnut được xếp thành dòng chữ “NOA IS HERE” (NOA đã tới). Nhiều nhân viên chia sẻ với WIRED rằng NOA là tên viết tắt của “No Ordinary Assistant” (Trợ lý không bình thường), điều khiến không ít trợ lý là con người tại Macmillan cảm thấy “bị xúc phạm”. Trong thư điện tử gửi toàn thể nhân viên, NOA được giới thiệu là chatbot AI do công ty phần mềm Chaptr của Đức phát triển, dưới sự hậu thuẫn của Holtzbrinck, công ty mẹ của Macmillan. Thư điện tử cũng khẳng định với nhân viên rằng NOA là “một môi trường an toàn, nơi người dùng có thể nhập các thông tin độc quyền mà không có rủi ro bị chia sẻ dữ liệu với bên thứ ba”. Về bản chất, điều này có nghĩa NOA là một công cụ doanh nghiệp khép kín, không lưu trữ hoặc chia sẻ dữ liệu để đào tạo mô hình. Nhân viên Macmillan cho biết họ được cảnh báo trong các buổi đào tạo rằng NOA có thể tạo thông tin sai lệch (hallucinate) và luôn cần con người kiểm tra tính xác thực. Dù vậy, theo các nhân viên, họ vẫn được khuyến khích sử dụng NOA để soạn thư điện tử, viết nội dung quảng bá, nghiên cứu thị trường và lên ý tưởng. Nhiều nhân viên cho biết họ được hướng dẫn “chỉ” dán một “tỷ lệ phần trăm” nhất định bản thảo của tác giả vào NOA. Người dùng cũng có thể điều chỉnh giọng điệu phản hồi của NOA với các tùy chọn như “vui vẻ”, “tối giản”, “bi quan”, “mỉa mai” và “tiếc nuối”. Một nhân viên Macmillan nhớ lại rằng, trong một buổi đào tạo trực tiếp ban đầu, đại diện của Chaptr đã trấn an rằng Chaptr hiểu các nhà xuất bản đang xử lý một yếu tố rất quan trọng: nội dung. Nhân viên này cho biết: “Còn tôi thì cứ nghĩ chúng tôi đang xuất bản văn học”. Cuối năm 2024, nhân viên Macmillan tiếp tục được khuyến khích sử dụng NOA để xây dựng các mục tiêu đánh giá hiệu quả công việc. Một thư điện tử nêu rõ: “Chúng tôi đã xây dựng một câu lệnh chuyên dụng để NOA viết mục tiêu giúp quý vị!”. Nhiều nhân viên Macmillan đánh giá NOA hoạt động không hiệu quả và thiếu tin cậy. Một người cho biết: “Công cụ này rất tệ và không ai sử dụng”. Tạp chí WIRED đã phỏng vấn nhiều nhân sự ngành xuất bản phục vụ bài viết này, bao gồm cả những người đã rời công ty. WIRED không nêu tên các nhân viên cũng như các tác giả được phỏng vấn do lo ngại những ảnh hưởng tiêu cực tới nghề nghiệp của họ. Vào tháng 10/2025, nhân viên Macmillan nhận được thông báo qua thư điện tử toàn công ty về việc Chaptr sẽ ngừng cung cấp dịch vụ NOA. Kể từ đó, theo các nhân viên, ban lãnh đạo đã tìm cách tích hợp Google Gemini vào quy trình xuất bản. Một số nhân sự sau đó đã thử nghiệm dùng Gemini để đánh giá các thư chào hàng từ các đại diện văn học, song theo một biên tập viên, các bản đánh giá do Gemini tạo ra “hoàn toàn vô giá trị”. Phản hồi yêu cầu bình luận từ WIRED, bà Kelly Collins, Phó Chủ tịch phụ trách truyền thông và cộng đồng của Macmillan, cho biết nhà xuất bản này sử dụng Gemini cho mục đích “kinh doanh”, song “chưa từng có bất kỳ chỉ đạo nào từ ban lãnh đạo Macmillan về việc sử dụng Gemini trong bất kỳ khâu nào của quy trình xuất bản, bao gồm cả việc đánh giá thư chào bản thảo từ các đại diện tác quyền”. Bà cũng cho biết “những thông tin được chia sẻ không phản ánh chính xác cách NOA được triển khai và truyền thông”, nhưng không giải thích thêm khi WIRED hỏi về những điểm chưa chính xác. Bà Collins lưu ý rằng công ty “tiếp cận AI một cách cẩn trọng, tập trung vào việc nâng cao nhận thức và đào tạo nhân viên, đồng thời luôn đặt con người làm trung tâm”. Macmillan thường được xem là đơn vị có quy mô nhỏ nhất trong nhóm Big Five (năm nhà xuất bản lớn nhất tại Mỹ) tính theo lượng sách bán ra hằng năm. Đơn vị xuất bản trực thuộc Farrar, Straus and Giroux phát hành tác phẩm của các tác giả tiểu thuyết văn học tên tuổi như Sally Rooney, Yiyun Li và Ben Lerner; trong khi Tor Books là nơi xuất bản của các tác giả khoa học viễn tưởng và kỳ ảo như John Scalzi, Martha Wells và Nnedi Okorafor. Kể từ khi phóng viên lần đầu đưa tin về sự thâm nhập của AI vào ngành xuất bản, nhân viên thuộc tất cả các đơn vị trong nhóm Big Five đã phản ánh rằng ban điều hành đang thúc ép họ sử dụng các công cụ AI, ngay cả khi Hachette, Macmillan và Penguin Random House Verlagsgruppe (chi nhánh tiếng Đức của nhà xuất bản này) đang kiện một số công ty AI hàng đầu vì vi phạm bản quyền. Đồng thời, nhiều tác giả có sách bán chạy thuộc nhóm Big Five cho biết họ đã bước vào “cuộc chiến” với các nhà xuất bản của mình vì vấn đề AI, và đang cân nhắc từ bỏ hoàn toàn phương thức xuất bản truyền thống. Tại Penguin Random House (PRH), nhà xuất bản lớn nhất trong nhóm Big Five sau thương vụ sáp nhập giữa Penguin Books và Random House năm 2013, một số nhân viên cho biết họ được khuyến khích sử dụng ChatGPT Enterprise trong các buổi đào tạo về AI, dù chi nhánh tại Đức của PRH đang khởi kiện OpenAI về vi phạm bản quyền. Vào tháng 2, các đại diện từ Hay House — nhà xuất bản sách tự lực (self-help) theo xu hướng mới được Penguin Random House mua lại năm 2023 — đã trình bày tài liệu trước một số nhân viên PRH về việc ChatGPT Enterprise trở thành “công cụ cốt lõi phục vụ năng suất, sáng tạo và cộng tác” sau một năm áp dụng. Một trong bốn trụ cột về hiệu quả đầu tư được nêu trong tài liệu là “Tính sáng tạo”, bao gồm “khởi tạo ý tưởng, phát triển nội dung và đổi mới phương thức kể chuyện”. Bất chấp sự khuyến khích từ ban điều hành, toàn bộ nhân viên PRH được WIRED phỏng vấn đều cho biết họ tránh sử dụng ChatGPT bất cứ khi nào có thể. “Công cụ này khiến công việc của chúng tôi trở nên khó khăn hơn”, một nhân viên chia sẻ. Các nhân viên khác cho biết cấp quản lý đã yêu cầu rõ ràng không sử dụng AI cho các nhiệm vụ sáng tạo như viết lời giới thiệu quảng bá và thiết kế bìa, dẫn đến một số bối rối nội bộ. “Penguin Random House tiếp cận AI tương tự như đối với bất kỳ công nghệ mới quan trọng nào”, bà Claire von Schilling, Phó Chủ tịch điều hành