Lo ngại về quyền riêng tư khi công nghệ quảng cáo trao thêm quyền theo dõi điện thoại cho cảnh sát

Công nghệ | Tiêu điểm Quảng cáo trong các ứng dụng phổ biến cung cấp cho cảnh sát công cụ giám sát người dùng đắc lực Công nghệ Webloc của Penlink được cung cấp cho lực lượng cảnh sát tại Mỹ, Anh và nhiều quốc gia trên thế giới. Hệ thống này ứng dụng công nghệ trong các ứng dụng thời tiết, trò chơi điện tử, thư điện tử và tôn giáo để định vị người dùng thông qua điện thoại di động. Tác giả: Ryan Gallagher Minh họa: Cameron Galley Ngày 5/11/2026, lúc 7:00 EST Trong các buổi thuyết trình được chuẩn bị vào năm ngoái dành cho các cơ quan thực thi pháp luật quốc tế, đại diện công ty tình báo kỹ thuật số Penlink của Mỹ đã giới thiệu công nghệ chủ lực Webloc. Họ trình diễn khả năng của hệ thống trong việc theo dõi người dân di chuyển dọc Đại lộ số 5 tại thành phố New York, đến Ngân hàng Trung ương châu Âu tại Frankfurt và di chuyển gần Tòa Nghị viện Anh ở trung tâm London. Nội dung thuyết trình cho biết Webloc, ban đầu do công ty khởi nghiệp Cobwebs của Israel phát triển, có thể theo dõi hàng trăm triệu điện thoại di động trên toàn thế giới. Đối với lực lượng thực thi pháp luật, đây là một công cụ nghiệp vụ mạnh mẽ — đặc biệt khi tại Mỹ, công nghệ này có thể được sử dụng mà không cần lệnh khám xét hay bất kỳ sự phê chuẩn tư pháp nào. Các tài liệu do Bloomberg News tiếp cận, bao gồm tài liệu đào tạo và hồ sơ thuyết trình của doanh nghiệp, cùng các cuộc phỏng vấn với 7 nhân viên và cựu nhân viên của Penlink và Cobwebs (với điều kiện giấu tên do không được phép phát ngôn với truyền thông), đã phản ánh phạm vi tiếp cận sâu rộng và phương thức vận hành của Webloc. Công cụ này thu thập khối lượng lớn dữ liệu vị trí từ điện thoại thông minh thông qua các ứng dụng thời tiết, trò chơi, thư điện tử và tôn giáo phổ biến. Hệ thống có khả năng tái hiện chi tiết lịch trình di chuyển của một điện thoại thông minh trong 12 tháng gần nhất và cập nhật dữ liệu theo từng giờ, phản ánh biến động vị trí của người dùng gần như theo thời gian thực. Theo các tài liệu nội bộ do Bloomberg tiếp cận, lực lượng thực thi pháp luật có thể sử dụng Webloc để khoanh vùng trên bản đồ và rà soát toàn bộ các thiết bị hiện diện tại một địa điểm và thời điểm nhất định, thông qua việc phân tích "hàng tỷ điểm dữ liệu vị trí". Năm 2018, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các cơ quan thực thi pháp luật phải có lệnh của thẩm phán để thu thập dữ liệu vị trí từ các công ty viễn thông. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ sau đó lập luận rằng nguyên tắc này không áp dụng đối với dữ liệu vị trí mà các cơ quan chức năng mua từ các nguồn thương mại. Hiện nay, người dùng phần mềm Webloc bao gồm Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ, ít nhất hai quân chủng của quân đội Mỹ và hơn 10 lực lượng cảnh sát nước này. Theo hồ sơ bán hàng và các nguồn tin nắm rõ hoạt động của công ty (những người yêu cầu giấu tên do điều khoản bảo mật kinh doanh), phần mềm này cũng đã được các cơ quan chức năng tại Anh, Ả-rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất, Singapore, Hà Lan, Đức, Áo và Hungary mua lại. Ông Nathan Freed Wessler, Phó Giám đốc Dự án Quyền tự do ngôn luận, Quyền riêng tư và Công nghệ thuộc Liên đoàn Quyền tự do Dân sự Mỹ (ACLU), cho biết các bằng chứng cho thấy có sự “gia tăng đến mức vô lý của các công cụ này” trong những năm gần đây, từ đó làm dấy lên “những quan ngại sâu sắc” do thiếu sự giám sát pháp lý đối với việc sử dụng chúng. Ông nhấn mạnh: “Điều này đồng nghĩa với việc nhiều cá nhân sẽ bị điều tra dù chính quyền hoàn toàn không có thẩm quyền hay căn cứ để làm điều đó”. Người phát ngôn của Penlink từ chối bình luận về các khách hàng cụ thể và cho biết Webloc chỉ được cung cấp cho các đối tác nhằm hỗ trợ công tác thực thi pháp luật và bảo đảm an toàn quốc gia. Đại diện này phát biểu: “Chúng tôi tin rằng việc bảo vệ quyền riêng tư nghiêm ngặt và quyền truy cập dữ liệu hợp pháp phải cùng song hành, đồng thời chúng tôi nhất trí rằng công nghệ cần được sử dụng một cách có trách nhiệm, hợp pháp và hiệu quả. Tương tự, chúng tôi cam kết tuân thủ các luật và quy định hiện hành, cũng như yêu cầu khách hàng thực hiện điều đó, và chúng tôi sẽ cập nhật các quy trình hoạt động khi các điều luật thay đổi”. Cách thức hoạt động của Webloc Penlink được thành lập năm 1986 tại Lincoln, bang Nebraska. Qua nhiều thập kỷ, công ty này đã xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy với các cơ quan thực thi pháp luật tại Mỹ, cung cấp công nghệ giám sát dùng để thu thập và phân tích các cuộc gọi bị nghe lén cùng dữ liệu internet thu được trong quá trình điều tra. Theo hồ sơ bán hàng do Bloomberg News tiếp cận, các khách hàng của Penlink bao gồm Cục Điều tra Liên bang (FBI), Cơ quan Phòng chống Ma túy (DEA), Cơ quan Cảnh sát Tư pháp Mỹ (US Marshals), Sở Mật vụ, Bộ An ninh Nội địa cùng hàng chục cơ quan cảnh sát cấp tiểu bang và địa phương. Cobwebs được thành lập năm 2015 bởi ba cựu binh thuộc lực lượng đặc nhiệm Israel. Nhóm này đã phát triển phần mềm Webloc để phục vụ công tác chống khủng bố, theo các nguồn tin am hiểu sự việc nhưng đề nghị không nêu danh tính do không được phép phát ngôn với truyền thông. Công ty đã khẳng định được vị thế trên trường quốc tế, bao gồm cả thị trường Mỹ, song cũng vấp phải không ít tranh cãi. Năm 2021, Meta Platforms Inc. đã khóa khoảng 200 tài khoản mà tập đoàn này cáo buộc Cobwebs sử dụng trên các nền tảng mạng xã hội Facebook và Instagram để đánh lừa người dùng nhằm thu thập thông tin cá nhân. Meta cho biết Cobwebs có liên quan đến việc “nhắm mục tiêu vào các nhà hoạt động, chính trị gia đối lập và quan chức chính phủ tại Hong Kong (Trung Quốc) và Mexico”, đồng thời cho biết công ty này có khách hàng tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Bangladesh, Hong Kong (Trung Quốc) và Saudi Arabia. Sau báo cáo của Meta, Cobwebs đã ngừng bán sản phẩm có tên Trapdoor, vốn từng được sử dụng để thâm nhập các trang mạng xã hội bằng tài khoản giả mạo, theo nguồn tin am hiểu vấn đề. Thay vào đó, công ty tập trung nguồn lực phát triển và kinh doanh Webloc cùng một sản phẩm liên quan mang tên Tangles, được thiết kế để giám sát hoạt động trên mạng xã hội, theo dõi các nội dung đăng tải trực tuyến và phân tích mối liên hệ giữa các đối tượng tình nghi. Năm 2022, công ty quản lý quỹ đầu tư tư nhân Spire Capital có trụ sở tại New York đã mua lại Penlink, sau đó tiếp tục thâu tóm Cobwebs vào năm 2023 trong một thương vụ trị giá khoảng 200 triệu USD nhằm sáp nhập hai doanh nghiệp này. Spire Capital đã bổ nhiệm một trong các đối tác điều hành của mình là ông Peter Weber làm Giám đốc điều hành (CEO) của Penlink. Dưới sự điều hành của ông Weber, Penlink đã đẩy mạnh việc phân phối Webloc ra thị trường toàn cầu, đồng thời mở rộng phạm vi ứng dụng từ các cơ quan tình báo và thực thi pháp luật cấp quốc gia sang cả các sở cảnh sát địa phương và các công ty an ninh tư nhân.