Làn sóng Xanh khiến giới công nghệ ráo riết tìm kiếm các trung tâm dữ liệu ngoài không gian

Caroline Haskins Kinh doanh 18:13 ngày 4/11/2026 "Làn sóng xanh" khiến giới công nghệ ráo riết tìm kiếm giải pháp trung tâm dữ liệu ngoài không gian Sau khi đảng Dân chủ giành chiến thắng lớn tại bang Texas và các điểm nóng về hạ tầng AI khác vào ngày thứ Ba, những người ủng hộ phát triển trung tâm dữ liệu đang tìm kiếm lối thoát ở quỹ đạo tầm thấp của Trái đất. Ảnh minh họa: Jobanny Cabrera; Getty Images Tải bình luận Lưu bài viết Tải bình luận Lưu bài viết Hàng loạt ứng cử viên của đảng Dân chủ trên khắp nước Mỹ—đặc biệt là tại Texas, điểm nóng về trung tâm dữ liệu của quốc gia và cũng là nơi đặt trụ sở của SpaceX thuộc sở hữu của Elon Musk—đã giành chiến thắng trong các cuộc đua cấp bang và quốc hội vào ngày thứ Ba, bao gồm nhiều ứng cử viên từng công khai phản đối ngành công nghiệp trung tâm dữ liệu. Kết quả này đã khiến một bộ phận trong giới công nghệ hướng lên không gian để tìm kiếm câu trả lời. Trong những giờ gần đây, những người ủng hộ phát triển trung tâm dữ liệu đã tuyên bố trên mạng xã hội rằng họ vẫn "lạc quan" về việc xây dựng các trung tâm dữ liệu—chỉ là không nhất thiết phải ở Texas, hoặc thậm chí không cần phải ở trên Trái đất. Thay vào đó, họ cho rằng đã đến lúc cần tập trung vào các trung tâm dữ liệu ngoài không gian. Elon Musk—người đã chi hơn 400 triệu USD trong khối tài sản của mình để ủng hộ các ứng cử viên đảng Cộng hòa nhưng tất cả đều thất bại trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ—là một trong những nhân vật đi đầu xu hướng này. "Các trung tâm dữ liệu ngoài không gian hiện đang tỏ ra khá hấp dẫn," ông Musk đăng trên nền tảng X vào rạng sáng ngày thứ Tư, sau khi có kết quả rõ ràng rằng đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Jordan Lasker—người đứng sau tài khoản X "Crémieux", vốn có lượng người theo dõi lớn trong giới công nghệ và được biết đến với việc đăng tải các thông tin giả khoa học dựa trên chủng tộc—cũng đưa ra bình luận: "Trung tâm dữ liệu ngoài không gian là một ý tưởng đáng kinh ngạc và bất kỳ ai nghi ngờ điều đó đều chưa suy nghĩ thấu đáo về kết quả bầu cử đêm nay." Suốt cả ngày, các nhân viên của ông Musk, các nhà đầu tư công nghệ, các nhà nghiên cứu AI, các nhà đầu tư mạo hiểm và những người quan tâm đến ngành này đã đồng loạt bày tỏ sự ủng hộ đối với các trung tâm dữ liệu đặt ngoài không gian. Soham Mehta, nghiên cứu viên tại tổ chức tư vấn theo chủ nghĩa lạc quan công nghệ Foundation for American Innovation, lập luận rằng các trung tâm dữ liệu dưới nước cũng nên được xem xét. (Vào tháng 6, Trung Quốc đã bắt đầu vận hành cơ sở mà họ tuyên bố là trung tâm dữ liệu dưới nước đầu tiên trên thế giới). Một số công ty đã và đang nỗ lực đưa năng lực tính toán lên quỹ đạo. Trong số đó có Google, doanh nghiệp đã phóng một vệ tinh mà họ cho biết có chứa "TPU cấp độ trung tâm dữ liệu", và SpaceX với mục tiêu triển khai "hàng nghìn vệ tinh AI sớm nhất là vào cuối năm 2027". Blue Origin cũng tham gia vào xu hướng này khi nộp đơn xin giấy phép từ Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) để phóng 50.000 vệ tinh nhằm cấu thành một "hệ thống trung tâm dữ liệu quỹ đạo". Bên cạnh đó, một số công ty khởi nghiệp cũng đang hướng tới việc xây dựng các trung tâm dữ liệu ngoài không gian, bao gồm Starcloud, đơn vị tuyên bố đã đưa "GPU NVIDIA H100 đầu tiên lên quỹ đạo" vào tháng 11/2025. Mặc dù khả thi về mặt kỹ thuật, việc triển khai các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo trên thực tế vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Trong số đó, các trung tâm dữ liệu ngoài không gian có chi phí đắt đỏ hơn nhiều so với các trung tâm trên mặt đất, không thể mở rộng đến quy mô siêu lớn (hyperscale), đồng thời phải chịu rủi ro và phụ thuộc vào sự thất thường của các vụ phóng vệ tinh. Liên quan đến các trung tâm dữ liệu tại bang Texas, những lo ngại của giới công nghệ không phải là hoàn toàn thiếu cơ sở. Các chuyên gia nhận định với tạp chí WIRED rằng sự thay đổi bộ máy lãnh đạo có thể dẫn tới một số điều chỉnh cụ thể trong ngành, dù vẫn có những giới hạn nhất định. Mặc dù đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát Hạ viện bang Texas, đảng Cộng hòa vẫn nắm thế đa số tại Thượng viện bang. Ông Robert Paterson, giáo sư chuyên ngành quy hoạch sử dụng đất và môi trường tại Đại học Texas ở Austin, chia sẻ với WIRED rằng tình trạng phân chia quyền lực này đồng nghĩa với việc một số nỗ lực cải tổ trước mắt “nhiều khả năng sẽ gặp đôi chút trở ngại”. Ông Adrian Shelley, Giám đốc văn phòng bang Texas của tổ chức phi lợi nhuận bảo vệ người tiêu dùng Public Citizen, cho biết cơ quan lập pháp sẽ là nơi định hình các chính sách có tác động sâu rộng, điển hình như việc tái phân bổ nguồn lực của các cơ quan cấp bang. Tuy nhiên, ông cho biết thêm rằng Thống đốc bang có thể tạo ra những thay đổi tức thời hơn thông qua việc ban hành các sắc lệnh hành pháp hoặc yêu cầu các quan chức được bổ nhiệm theo diện chính trị tại các cơ quan bang từ chức. Ông Shelley nhấn mạnh các cơ quan giám sát này—như Ủy ban Chất lượng Môi trường Texas, Ủy ban Tiện ích Công cộng và Hội đồng Phát triển Nguồn nước Texas—đều có thẩm quyền xử phạt các hành vi vi phạm pháp luật bang, hoặc trong trường hợp nghiêm trọng có thể thu hồi giấy phép của các dự án như trung tâm dữ liệu. Dù vậy, ông Paterson lưu ý rằng các chủ đầu tư tại Texas có “quyền thụ đắc” (vested rights) rất vững chắc, giúp bảo vệ các điều khoản dự án ngay từ thời điểm giấy phép được phê duyệt, kể cả khi công trình chưa được khởi công. Một phương án trung hạn khác nhằm tái định hình ngành trung tâm dữ liệu tại Texas là trao thêm quyền hạn cho chính quyền các hạt. Ông Paterson chỉ ra rằng gần một nửa số trung tâm dữ liệu của bang hiện nằm trên các vùng lãnh thổ chưa hợp nhất (unincorporated territory), đồng nghĩa với việc các cơ sở này nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của luật phân vùng quy hoạch đô thị. Khác với các bang khác, thẩm quyền thực thi của các hạt tại Texas tương đối hạn chế. Theo “Quy tắc Dillon” (Dillon's Rule) áp dụng tại bang này, chính quyền các hạt chỉ có những quyền hạn “được chính quyền bang phân bổ cụ thể”. Do đó, dù có thẩm quyền quản lý các vấn đề như điểm kết nối giao thông với đường liên hạt hay hoạt động xây dựng trên các vùng ngập lũ, các hạt lại không có thẩm quyền phân vùng quy hoạch để kiểm soát chặt chẽ các dự án như trung tâm dữ liệu. Ông Paterson cho biết Tổng chưởng lý mới về mặt lý thuyết có thể điều chỉnh các điều khoản trong sổ tay hướng dẫn định kỳ hai năm một lần của bang—văn bản xác định giới hạn quyền hạn của các hạt. Ông cũng nhận định rằng ngay cả trong bối cảnh cơ quan lập pháp bị chia rẽ, đặc biệt khi tâm lý phản đối trung tâm dữ liệu nhận được sự đồng thuận từ cả hai đảng, các nhà lập pháp bang vẫn có thể đưa ra một dự luật khả thi nhằm trao cho các hạt “thẩm quyền phân vùng hạn chế đối với các trung tâm dữ liệu”. Ông Shelley trao đổi với WIRED rằng do “các trung tâm dữ liệu là yếu tố mang tính quyết định đối với làn sóng xanh lần này”, kỳ họp lập pháp sắp tới sẽ “rất đáng chú ý”. “Thực tế cho thấy ngành trung tâm dữ liệu chưa thể hiện nhiều sự quan tâm đến việc hợp tác với các nhà lập pháp cấp bang hay lãnh đạo địa phương, và tôi rất quan tâm xem liệu điều đó có thay đổi hay không”, ông Shelley nhấn mạnh. Nếu không, quỹ đạo tầm thấp của Trái Đất sẽ luôn là một phương án thay thế.