Google áp đặt tính năng AI Overviews vào lớp học. Các trường học đang tìm lối thoát.

Paresh Dave Kinh doanh 15:06 ngày 4/11/2026 Google buộc áp dụng AI Overviews trong lớp học, các trường tìm cách ngăn chặn Google đang tích hợp tính năng AI Overviews vào công cụ tìm kiếm truyền thống, gây bức xúc cho các phụ huynh và nhà giáo dục trước nỗi lo ngại rằng những câu trả lời do máy móc tạo ra một cách dễ dãi đang làm suy giảm năng lực của học sinh. ẢNH MINH HỌA: WIRED STAFF; GETTY IMAGES CommentLoader Lưu bài viếtLưu bài viết này CommentLoader Lưu bài viếtLưu bài viết này Cách đây hai tuần, một quản trị viên công nghệ thông tin (IT) của một trường liên cấp tiểu học và trung học cơ sở đã gửi yêu cầu lên diễn đàn hỗ trợ của Google nhằm tìm giải pháp ngăn học sinh tiếp cận AI Overviews — các câu trả lời do chatbot tạo ra ở đầu trang kết quả tìm kiếm. Quản trị viên này viết: “Điều này dường như đi ngược lại những gì chúng tôi đang nỗ lực giảng dạy. Học sinh cần có cơ hội tra cứu các kết quả tìm kiếm, kiểm tra các nguồn thông tin và tự rút ra kết luận, thay vì được cung cấp sẵn một bản tổng hợp do AI tạo ra ngay từ khi chưa kịp bắt đầu”. Phía Google không phản hồi mối quan ngại vốn đã âm ỉ trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, các đồng nghiệp từ ba học khu khác cũng bày tỏ sự thất vọng tương tự và chia sẻ các giải pháp tạm thời mà họ đang áp dụng hoặc cân nhắc để chặn AI Overviews khi chưa có nút tắt chính thức. Những kinh nghiệm này dự kiến sẽ sớm được tìm kiếm nhiều hơn. Vào hôm thứ Ba, Google thông báo từ chối cung cấp cho các trường học tùy chọn vô hiệu hóa AI Overviews. Thay vào đó, bắt đầu từ năm tới, các trường sẽ phải chặn hoàn toàn quyền truy cập vào công cụ tìm kiếm nếu muốn loại bỏ tính năng này. Quyết định trên đã gây chấn động đối với giới giáo dục, phụ huynh và các nhà nghiên cứu công nghệ trên khắp nước Mỹ. Bà Dominique Johnson, thành viên nhóm cộng đồng Lake Oswego Parents For Responsible Technology tại bang Oregon, cho biết: “Chúng tôi hết sức sửng sốt. Động thái này khiến tình hình càng trở nên khó khăn hơn đối với các học khu đã xác định rằng AI gây phương hại đến việc học tập mang tính nền tảng”. Google không phản hồi yêu cầu bình luận. Tuy nhiên, trong một tuyên bố công khai về tranh cãi này được đăng tải trên mạng xã hội X, công ty lập luận rằng các trường học giờ đây sẽ có “nhiều sự lựa chọn hơn, chứ không phải ít đi”, bởi công cụ tìm kiếm, chatbot Gemini và công cụ Gemini Notebook sẽ được tắt theo mặc định kể từ năm tới. Quản trị viên có thể kích hoạt một, hai hoặc cả ba dịch vụ này. Dẫu vậy, vấn đề đối với các trường học và phụ huynh là Google coi AI Overviews cùng một tính năng đi kèm có tên AI Mode là những bộ phận không thể tách rời khỏi trải nghiệm tìm kiếm truyền thống. Lần lượt được ra mắt vào năm 2023 và năm ngoái, các tính năng này đưa trực tiếp chức năng của các chatbot AI, như Gemini hay ChatGPT, vào trong kết quả tìm kiếm. Bà Johnson nhấn mạnh: “Học sinh đã và đang sử dụng những bản tóm tắt trên thanh tìm kiếm này để bỏ qua nỗ lực tự thân, lấy ngay đáp án giải toán và để AI viết hộ các bài luận. Tệ hơn nữa, các bản tóm tắt AI này thường xuyên mắc lỗi và đưa ra thông tin sai sự thật, trong khi các học sinh nhỏ tuổi lại coi đó là chân lý tuyệt đối”. Các câu trả lời do AI tạo ra có sức hấp dẫn lớn và thường đủ thuyết phục để người dùng tin tưởng, gây ra nhiều khó khăn không chỉ dừng lại ở phạm vi lớp học. Wikipedia, các trang tin điện tử và các công cụ giáo dục đã ghi nhận sự sụt giảm lượng người truy cập thực tế khi người dùng chuyển sang dựa vào các bản tổng quan. Mặt khác, Google sử dụng cùng một hệ thống robot thu thập dữ liệu (bot) để quét mạng internet phục vụ cho cả công cụ tìm kiếm lẫn các sản phẩm AI của mình, khiến các nhà xuất bản nội dung không thể từ chối việc dữ liệu của họ bị sử dụng cho mục đích phát triển AI. Nỗ lực của Google nhằm biến AI Overviews thành một phần trọng tâm của công cụ tìm kiếm đã phải trả giá. Tuần trước, cổ phiếu của công ty mẹ Alphabet đã trải qua phiên bán tháo tồi tệ nhất trong một ngày, làm bốc hơi 500 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường sau khi công ty công bố doanh thu quảng cáo tìm kiếm thấp hơn kỳ vọng. Nguyên nhân lớn bắt nguồn từ việc gia tăng sử dụng AI Overviews và AI Mode, những tính năng hiện chưa tích hợp nhiều quảng cáo—dù một số chuyên gia nhận định sự sụt giảm này chỉ là tạm thời. Đối với các trường học, tình thế tiến thoái lưỡng nan liên quan đến công cụ tìm kiếm có thể chỉ mới bắt đầu. Trong khi nhiều học khu được tạp chí WIRED liên hệ không phản hồi yêu cầu bình luận, Học khu Thống nhất Los Angeles (Los Angeles Unified) cho biết vẫn đang đánh giá các tác động tiềm tàng từ thông báo của Google. Một số chuyên gia công nghệ giáo dục cho rằng các trường học nên từ bỏ hoàn toàn công cụ tìm kiếm Google, hoặc ít nhất cần tăng cường giảng dạy để học sinh biết hoài nghi về tính chuẩn xác của các câu trả lời do AI cung cấp. Ông Stephen Aguilar, đồng lãnh đạo Trung tâm AI tạo sinh và Xã hội thuộc Đại học Nam California (University of Southern California), cho biết: “Các học khu thiếu thốn nguồn lực sẽ phải chấp nhận thực tế rằng ‘chúng tôi không có khả năng kiên quyết từ chối sử dụng Google’. Nhiều nơi có khả năng sẽ đẩy nhanh các kế hoạch sẵn có nhằm giáo dục học sinh về kỹ năng số mới này”. Các tổ chức bảo vệ quyền lợi phụ huynh cũng có kế hoạch thúc đẩy các học khu tìm kiếm giải pháp thay thế. Bà Karolle Rabarison, chuyên gia chiến lược chính sách và truyền thông, đồng thời là một trong những người phụ trách tổ chức Schools Beyond Screens tại Washington, D.C., nhận định: “Động thái này tiếp tục lặp lại tiền lệ quen thuộc của các tập đoàn công nghệ lớn khi đưa sản phẩm vào lớp học. Điều đó sẽ không còn hiệu quả nữa”. Sự từ chối “phi lý” Các chuyên gia kỳ cựu trong ngành công nghệ bất đồng quan điểm về mức độ phức tạp nếu Google cho phép các trường học tắt tính năng AI Overviews mà không gây ảnh hưởng đến phần còn lại của Search. Bà Nicole Kerson, cựu giám đốc sản phẩm cấp cao của Google Search, hiện điều hành công ty chiến lược AI Collected Company, chia sẻ: “Vấn đề là liệu họ có cam kết duy trì hai phiên bản tìm kiếm về lâu dài hay không. Rất khó để duy trì một sản phẩm bị phân nhánh như vậy”. Microsoft hiện cung cấp một tiện ích mở rộng trên Google Chrome cho phép người dùng tắt các nội dung tóm tắt do AI tạo ra trên công cụ tìm kiếm Bing. Ông Adeel Khan, cựu giáo viên kiêm hiệu trưởng, hiện điều hành MagicSchool—nền tảng cung cấp chatbot AI cho học sinh và giáo viên—cho rằng việc Google không triển khai giải pháp tương tự là “gây phẫn nộ, mang tính xúc phạm và phi lý”. Khi không có phương thức chính thức để tắt AI Overviews, các trường học đã phải viện đến những giải pháp kỹ thuật tạm thời, bao gồm việc sửa đổi các đường dẫn URL tìm kiếm và sử dụng các tiện ích mở rộng trên trình duyệt nhằm thay đổi cách hiển thị kết quả của Google. Hệ thống trường công lập quận Fairfax (Fairfax County Public Schools) tại bang Virginia gần đây đã tự phát triển một tiện ích mở rộng riêng. Tuy nhiên, các giải pháp tạm thời này có thể mất tác dụng nếu Google thay đổi phương thức phân phối kết quả tìm kiếm. Các công cụ tìm kiếm quy mô nhỏ hơn, chẳng hạn như DuckDuckGo vốn chú trọng quyền riêng tư, nhận thấy cơ hội giành thị phần từ các trường học đang bất bình với Google. “Tôi không cho rằng t